Het profielwerkstuk

Het profielwerkstuk

In dit artikel leer je...
  • Wat het PWS inhoudt
  • Hoe het PWS eruit komt te zien
  • Hoe de beoordeling bepaalt wordt

Voor leerlingen in het examenjaar is het misschien een begrip dat ze weleens voorbij hebben zien komen, het profielwerkstuk. Een belangrijk project waar de leerlingen in hun laatste jaar aan gaan werken en dat niet alleen met een voldoende moet worden afgerond, maar ook nog eens klaar moet zijn voor de eindexamens. Alsof het examenjaar niet al stressvol genoeg was. Maar wat is het profielwerkstuk nou precies? Wij zetten graag even op een rij wat er nou precies wordt verstaan onder het profielwerkstuk, wat er van de leerlingen verwacht wordt en ook geven we een aantal tips.

Het profielwerkstuk

Het profielwerkstuk, ook wel PWS genoemd, is een groot werkstuk dat wordt uitgevoerd tijdens het laatste jaar op de middelbare school. Leerlingen voeren een onderzoek uit over een bepaald onderwerp. Dit onderwerp mogen de leerlingen zelf bepalen en kan over een bepaald vak gaan of vakoverstijgend zijn. Zo krijgen examenleerlingen de kans om expert te worden in een onderwerp dat zij interessant vinden.

Het PWS wijkt af van andere schoolprojecten zoals leerlingen gezien hebben in de andere jaren. Het is een groot project waar de leerlingen ook best veel tijd in moeten stoppen. Zo moeten leerlingen op VMBO-T niveau hier minstens 20 uur aan besteden en leerlingen op havo- en vwo-niveau zelfs minimaal 80 uur. Tijdens dit project worden de onderzoeksvaardigheden getoetst, leerlingen stellen een onderzoeksvraag op en gaan hard aan de slag om het antwoord op deze vraag te formuleren.

De andere projecten worden afgerond met een cijfer en tellen dan mee voor het vak waar dit project aan gekoppeld is. Bij het PWS werkt dit iets anders. Het profielwerkstuk staat los van de andere vakken en is een belangrijk onderdeel van het examenjaar. Bij havo en vwo wordt het PWS beoordeeld als onderdeel van het combinatiecijfer, een cijfer dat in ieder geval de cijfers van maatschappijleer, CKV en het PWS bevat. Dit combinatiecijfer moet een voldoende zijn. Voor VMBO-T leerlingen is er niet zo’n combinatiecijfer en moet het PWS met een voldoende worden afgerond. Het profielwerkstuk is dus een belangrijke factor als het gaat om het wel of niet slagen.

Een onderwerp kiezen

Zoals net al genoemd hebben leerlingen in principe vrije keuze wat betreft het onderwerp voor hun PWS. Vaak wordt er gekozen voor één vakgebied, maar het onderwerp mag ook vakoverstijgend zijn. Het is echter wel belangrijk dat het onderwerp van het PWS aansluit bij een vak uit het vakkenpakket en aansluit bij het gekozen profiel. Er moet dus iets van een raakvlak zijn. Als je als leerling kan aantonen dat jouw onderwerp een raakvlak heeft met je profiel of een van je vakken, dan kan je met een beetje creativiteit alsnog voor veel onderwerpen kiezen.

Hoe komt het PWS eruit te zien?

Als je als leerling een onderwerp hebt gekozen, kom je bij de tweede uitdaging, een begin maken. Want hoe komt zo’n profielwerkstuk er nou eigenlijk uit te zien? Ondanks dat elk profielwerkstuk anders is – iedereen heeft immers een ander onderwerp, is er wel een bepaalde structuur te vinden in de verslaglegging. We geven je graag een overzicht van de gebruikelijke structuur:

  • Titelpagina: Je begint uiteraard met de titelpagina. Hier vindt de lezer de titel van het PWS, de schrijver(s), datum, klas en begeleidende docent.
  • Voorwoord: Vervolgens komt het voorwoord. Hier schrijven leerlingen vaak een persoonlijk stukje om lezers te vertellen wat hun onderwerp is en waarom zij hiervoor gekozen hebben
  • Inhoudsopgave: In de inhoudsopgave komt een overzicht van wat er in het verslag staat en op welke pagina dit te vinden is.
  • Inleiding: In de inleiding wordt het onderwerp geïntroduceerd, maar op een andere manier dan in het voorwoord. Dit gebeurt namelijk minder persoonlijk en een stuk formeler. De leerling doet een aantal constateringen over het onderwerp, deze zijn te onderbouwen met bronnen. Aan de hand van deze bronnen beschrijft de leerling waarom het onderwerp een goed onderwerp is om verder te onderzoeken. Aan de hand van deze constateringen worden vragen opgesteld. Deze vragen worden vaak de deelvragen.
  • Hoofd- en deelvragen: Het profielwerkstuk behandelt verschillende vragen. De hoofdvraag staat centraal, omringd door deelvragen die elk een eigen hoofdstuk vormen. Kort wordt uitgelegd waarom elke deelvraag belangrijk is. Vervolgens wordt op basis van betrouwbare bronnen de benodigde informatie gepresenteerd om de vraag te beantwoorden. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met een duidelijke conclusie, gebaseerd op de bronnen, om de deelvraag af te ronden.
  • Samenvatting en conclusie: In de conclusie van je profielwerkstuk komen alle onderdelen samen. Je vat samen wat je eerder hebt genoemd, benoemt het onderliggende probleem en herhaalt kort de conclusies van je deelvragen. Vervolgens trek je op basis van deze conclusies een logische conclusie voor je hoofdvraag. Als je het proces goed hebt aangepakt, bouw je deelvragen op naar je hoofdvraag. Let er wel goed op dat er in dit onderdeel géén nieuwe informatie mag komen te staan.
  • Bronnenlijst en bijlagen: Tijdens het schrijven van je profielwerkstuk is het handig om je bronnen goed bij te houden, zodat je achteraf niet hoeft te zoeken. Maak gebruik van relevante en betrouwbare bronnen. Zet deze bronnen aan het einde van je verslag in alfabetische volgorde. Plaats de bijlagen na de bronnenlijst in je PWS. In de bijlage voeg je belangrijke bronnen toe die te groot zijn om in het verslag op te nemen. Ook je logboek kan in de bijlagen worden opgenomen.

Ondersteuning

Waarschijnlijk ziet het profielwerkstuk er nu heel intens uit en schrik het misschien zelfs een beetje af. Gelukkig sta je als leerling er niet alleen voor. Tijdens het profielwerkstuk krijgen leerlingen namelijk een begeleidende docent toegewezen. Deze docent heeft vaak kennis van het vakgebied waar het werkstuk in valt en is er om de leerlingen te ondersteunen. Dit kan bijvoorbeeld door vragen te beantwoorden of door feedback te geven op onderdelen van het werkstuk. Deze docent beoordeelt ook het uiteindelijke eindproduct.

Het kan natuurlijk zijn dat de hulp van deze docent niet genoeg is om alle vragen te beantwoorden. Dan is het verstandig om hulp te vragen bij andere docenten of mensen met verstand van het gekozen onderwerp. Ook kan zoeken naar informatie op internet en in boeken helpen met het opdoen van extra kennis over het onderwerp.

Op tijd beginnen

Zoals wij net al aangaven, moeten leerlingen een minimaal aantal uur besteden aan hun profielwerkstuk. Voor leerlingen op VMBO-T niveau is dit minimaal 20 uur per leerling en op havo en vwo zelfs 80 uur per leerling. Het profielwerkstuk moet op een bepaalde datum ingeleverd worden en als leerling moet je ook een logboek bijhouden om aan te tonen dat je daadwerkelijk het aantal uur hebt gewerkt. Het is dus ontzettend belangrijk om op tijd te beginnen. Het goed afronden van het PWS speelt namelijk een belangrijke rol bij het halen van je diploma.
Het is verstandig om een goede planning te maken. Doe dit eventueel met de begeleidende docent en maak duidelijke afspraken over inlever- en feedback momenten, zodat je niet achter kan gaan lopen. Zorg ervoor dat duidelijk is wat (en eventueel wie) je per onderdeel van het PWS nodig hebt om verder te komen.

De presentatie

Wanneer de leerlingen hun werkstuk hebben ingeleverd komt het laatste onderdeel van het project, de presentatie. De leerlingen gaan namelijk presenteren wat zij hebben onderzocht en wat hun conclusie is. Dit doen ze door een samenvatting te geven van hun profielwerkstuk. Vaak mogen ze hier zelf mensen voor uitnodigen en is het een avond die helemaal in het teken staat van de leerlingen en wat zij voor PWS gemaakt hebben. Het kan per school verschillen welke presentatie eisen er zijn voor het profielwerkstuk, dus vraag op tijd aan de begeleidende docent wat hij of zij allemaal wil terug zien in de presentatie!

Veel leerlingen vinden het best eng om te presenteren, zeker als er een groot publiek aanwezig is. Ben jij zo’n leerling? Dan hebben we een aantal tips voor je. Zo is het belangrijk om van tevoren goed te oefenen. Vaak moet je aan een bepaalde tijd voldoen om de presentatie goed af te ronden, dus oefen een aantal keer om te kijken of je niet te snel, of juist te langzaam gaat. Neem alleen een blaadje met steekwoorden mee, zo voorkom je dat je gaat voorlezen. En tot slot, vergeet niet dat jij de expert bent over jouw profielwerkstuk. Jij hebt er al het werk in gestopt en weet wat je wil vertellen. Maak je geen zorgen dat je misschien fouten maakt, de kans is groot dat het niemand opvalt.

Kortom, in het profielwerkstuk (PWS) doen leerlingen in hun laatste jaar op de middelbare school een onderzoek. Leerlingen moeten hier een aantal uur aan werken. Leerlingen kiezen zelf hun onderwerp, met begeleiding van docenten, en het is belangrijk om op tijd te beginnen. Het PWS biedt een kans om expert te worden in een gekozen onderwerp, en na het onderzoek volgt een presentatie. Het is een waardevol project dat toewijding vraagt.

Ondanks dat het klinkt als een hele hoop werk vinden veel leerlingen het achteraf een ontzettend leuk project, omdat ze nog meer kunnen leren over een onderwerp dat zij interessant vinden. Veel succes!

Gerelateerde artikelen

Veelgestelde vragen over onze examentraining

Niels
Jorien
Celine

Heb je een vraag?

Daar zijn we voor! WhatsApp of bel ons op werkdagen tussen 9.00 en 17.00 via 085 - 3031157.

WhatsApp ons